18/11/2026

KIỂM SOÁT TẢI LƯỢNG Ô NHIỄM VÀ TRÁCH NHIỆM LIÊN VÙNG

Trong quản lý môi trường nước, một trong những yêu cầu quan trọng là xác định đúng khả năng chịu tải của nguồn tiếp nhận và kiểm soát lượng chất ô nhiễm được đưa vào nguồn nước. Thực tế cho thấy, việc đánh giá sức chịu tải nếu chỉ thực hiện theo cách tổng thể, cào bằng có thể bỏ sót tình trạng quá tải đối với từng chất ô nhiễm cụ thể.
Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, vấn đề kiểm soát tải lượng ô nhiễm, sức chịu tải nguồn nước và trách nhiệm trong các sự cố môi trường liên vùng tiếp tục được đặt ra trong quá trình thảo luận các dự án Luật liên quan đến bảo vệ môi trường và tài nguyên, môi trường biển và hải đảo. 

Không thể lấy chỉ tiêu này để “bù” cho chỉ tiêu khác

Theo nội dung được các đại biểu phân tích, trên cùng một dòng sông hoặc lưu vực, nguồn nước có thể đã vượt ngưỡng chịu tải đối với một số thông số, trong khi vẫn còn khả năng tiếp nhận đối với những thông số khác.Điều này đặt ra yêu cầu phải kiểm soát tải lượng theo từng chất ô nhiễm cụ thể.

Kiểm soát tải lượng và liên kết vùng trong bảo vệ môi trường: Cần luật hóa nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền" - Ảnh 4

Ông Phạm Văn Sơn – Tổng Thư ký Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) – đề nghị giao rõ đầu mối điều phối ở trung ương cùng với thẩm quyền huy động lực lượng khi sự cố vượt khả năng của địa phương

Đồng tình với quan điểm này, ông Phạm Văn Sơn – Tổng Thư ký Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (SOS) cho rằng khi một đoạn sông đã quá tải đối với một chất nhất định, cơ quan quản lý cần kiên quyết không cho phép gia tăng thêm lượng chất đó vào nguồn tiếp nhận.

Đồng thời, không thể chỉ dừng ở việc hạn chế các dự án mới. Các nguồn đang xả thải cũng cần được rà soát và có giải pháp giảm tải, bởi nếu chỉ ngừng phát sinh nguồn thải mới thì người dân ở cuối nguồn vẫn phải tiếp tục sử dụng nguồn nước đang bị ô nhiễm. 

Ô nhiễm không dừng lại ở ranh giới hành chính

Một sự cố xảy ra tại thượng nguồn có thể nhanh chóng tác động đến khu vực hạ lưu. Nước ô nhiễm có thể theo dòng chảy đi qua nhiều địa phương trước khi đến cửa lấy nước, khu vực nuôi trồng thủy sản hoặc vùng biển ven bờ.

1

Nước ô nhiễm tại khu vực nuôi trồng thủy sản gây ảnh hưởng đến cuộc sống người dân

Do đó, việc phân định trách nhiệm quản lý theo địa giới hành chính không thể thay thế cho cơ chế phối hợp theo lưu vực và theo hướng lan truyền của chất ô nhiễm.

Từ góc độ ứng phó sự cố, ông Phạm Văn Sơn đề nghị cần có đầu mối điều phối rõ ràng ở cấp Trung ương, cùng thẩm quyền huy động lực lượng khi sự cố vượt quá khả năng của địa phương.

Đáng chú ý, ông Sơn cho rằng việc bảo vệ dân cư và nguồn nước cần được triển khai ngay cả khi nguyên nhân sự cố vẫn đang được xác minh. Khi phát hiện sự cố có nguy cơ lan rộng, cơ sở cần thông tin những gì đã biết để khu vực hạ lưu có thời gian chủ động bảo vệ nguồn nước và tổ chức ứng phó. Nguyên nhân, khối lượng thất thoát và kết quả phân tích có thể được bổ sung sau.

“Người gây ô nhiễm phải trả tiền” cần đi cùng cơ chế ứng phó

Một trong những nội dung được đặt ra trong thảo luận là việc cụ thể hóa nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền”, đặc biệt đối với các sự cố môi trường có phạm vi ảnh hưởng liên tỉnh.

Theo quan điểm được nêu trong bài viết, nếu sự cố từ địa phương thượng nguồn gây thiệt hại cho hạ nguồn thì chi phí ứng phó và khắc phục không nên trở thành gánh nặng của ngân sách hoặc cộng đồng tại nơi tiếp nhận hậu quả.

f7f74a67f14635186c57.jpg

Người gây ra nguồn ô nhiễm có thể bị xử lý phạt tiền

Tuy nhiên, để nguyên tắc này có thể thực hiện trên thực tế, cần giải quyết cả vấn đề nguồn lực trong những giờ đầu của sự cố. Địa phương hạ lưu cần có khả năng huy động lực lượng, phương tiện và thiết bị để bảo vệ nguồn nước, đồng thời ghi nhận chi phí, lấy mẫu và lưu giữ bằng chứng. Khi nguyên nhân và trách nhiệm được xác định, bên gây ô nhiễm phải hoàn trả chi phí ứng phó, khắc phục và bồi thường thiệt hại theo quy định.

Từ kiểm soát tải lượng tại nguồn đến phối hợp giữa thượng nguồn và hạ nguồn, yêu cầu chung là chuyển từ cách tiếp cận xử lý khi ô nhiễm đã lan rộng sang chủ động kiểm soát rủi ro, chuẩn bị nguồn lực và tổ chức ứng phó theo đúng diễn biến của sự cố.

Xem thêm: https://kinhtemoitruong.vn/kiem-soat-tai-luong-va-lien-ket-vung-trong-bao-ve-moi-truong-tu-nguong-chiu-tai-den-trach-nhiem-thuong-nguon-120023.html

    Leave a comment

Related Post

07/11/2026
CHẶN Ô NHIỄM TỪ NGUỒN: YÊU CẦU ĐẶT RA TỪ THỰC TIỄN ỨNG PHÓ SỰ CỐ

Trong công tác bảo vệ môi trường, xử lý sự cố sau khi chất ô nhiễm đã phát tán rộng luôn khó khăn và tốn kém hơn nhiều so với việc kiểm soát ngay tại nguồn. Từ thực tiễn nhiều năm tham gia ứng phó sự cố môi trường, ông Phạm Văn Sơn – Tổng Thư ký Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (SOS) – cho rằng yêu cầu kiểm soát ô nhiễm cần được đặt ra ngay từ nơi phát sinh và xuyên suốt theo đường lan truyền của chất ô nhiễm.

03/11/2026
TỔNG CÔNG TY BA SON VÀ TRUNG TÂM ỨNG PHÓ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM: CHỦ ĐỘNG PHÒNG NGỪA, DUY TRÌ NĂNG LỰC ỨNG PHÓ SỰ CỐ TRÀN DẦU

Hoạt động sản xuất công nghiệp, đóng mới và sửa chữa tàu, gia công cơ khí, vận hành máy móc, thiết bị và các dịch vụ hàng hải,… đều tiềm ẩn những nguy cơ phát sinh sự cố môi trường, trong đó có sự cố tràn dầu. Với đặc thù hoạt động đa dạng, yêu […]

03/11/2026
TAI NẠN TRONG HẦM XĂNG – VAI TRÒ CỦA AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG PHÒNG NGỪA SỰ CỐ?

Vụ việc 2 công nhân tử vong sau khi xuống hầm xăng dầu tại một cửa hàng ở TP. Huế ngày 01/11/2026 đã một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ mất an toàn lao động trong quá trình làm việc tại các hầm, bể chứa và không gian hạn chế ở cơ sở xăng dầu.