RÁC THẢI NGUY HẠI – PHÁT SINH ĐỘC HẠI DO TÁI CHẾ BỪA BÃI?

• 26/6/2025 – Trong rác thải điện tử có nhiều kim loại quý nhưng cũng có những kim loại nặng, hóa chất độc hại,… là chất gây hại cho sức khỏe con người, có thể dẫn đến sảy thai, tổn thương não, ung thư… Vấn đề này tuy không mới, nhưng hệ lụy mà nó để lại vẫn là một bài toán chưa có lời giải đáp.

Sau khi các rác thải nguy hại được đưa về những cơ sở chui để tháo dỡ, bóc tách các thành phần trong những thiết bị điện tử cũ, thì các loại rác này được tiếp tục tái chế tại các địa điểm 3 “KHÔNG”: Không được cấp giấy phép xử lý chất thải nguy hại của Bộ Nông nghiệp & Môi trường; Không đảm bảo điều kiện hoạt động và Không đảm bảo an toàn cho những người trực tiếp tham gia hoạt động này.

Vì đây là những thiết bị điện tử, có nhiều thành phần cần phải bóc tách nên khâu phân loại cần được thực hiện một cách tỉ mỉ. Sau khi nung nóng, các công nhân sẽ dễ dàng thu được phần kim loại thiếc chảy ra, từ đó, giúp cho việc tách rỡ vỉ mạch, cò tụ, pin, được thuận lợi hơn.

Nghiên cứu của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc chỉ ra, trong rác thải điện tử có chứa hơn 1000 hợp chất khác nhau. Trong đó, có nhiều chất độc hại với các thành phần chủ yếu là kim loại nặng, kim loại quý, hóa chất,… Vì vậy, nếu không xử lý rác thải điện tử đúng cách có thể làm giải phóng các chất độc hại vào môi trường.

Các nghiên cứu được công bố trong Hội thảo Quốc gia về Môi trường về Công nghệ xử lý chất thải đô thị và khu công nghiệp Hà Nội, cũng cho thấy: Các kim loại và hợp chất độc hại có trong rác thải điện tử có khả năng gây ra các đột biến, làm rối loại quá trình trao đổi chất, gây ra những khuyết tật trong các tế bào và cơ thể sống; dẫn đến một số chứng bệnh ung thư, viêm nhiễm, rối loạn nội tiết…

Đối với các cơ sở tái chế rác thải điện tử hoạt động chui (không phép, không kiểm soát) có thể gây ra rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người. Cụ thể, việc tái chế rác thải điện tử bừa bãi, trái phép, không theo quy trình có thể gây: Ô nhiễm đất và nước ngầm ( đối với những hoá chất độc hại như chì (Pb), thuỷ ngân (Hg), Cadium (Cd),… dễ dàng bị rò rỉ từ bảng mạch, pin, tụ điện khi bị tháo dỡ, nghiền vụn. Trong đó, dầu thải, axit từ quá trình bóc tách thủ công sẽ ngấm trực tiếp vào đất, làm chết đất trồng, thực vật, đầu độc mạch nước ngầm – ảnh hưởng lâu dài đến nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt.

Ngoài ra, tái chế rác thải điện tử cũng gây nên tình trạng ô nhiễm không khí và đặc biệt nguy hiểm khi gây nên nguy cơ bùng phát cháy nổ từ axit, hóa chất còn tồn dư… Bởi các cơ sở chui thường sẽ đốt nhựa, vỏ dây điện, mạch in,… để lấy đồng, vàng, chì. Khí độc từ đó phát sinh (dioxin, furan, CO, kim loại bay hơi (Pb, Hg, Cd)…, phát tán hoá chất độc hại khó phân huỷ, có thể tồn tại hàng chục năm trong môi trường. Đây chính là những tác nhân gây ung thư, rối loạn nội tiết, tổn thương đến hệ thần kinh con người.

Cùng với đó, các rác thải điện tử tái chế cũng gây nguy hại cho người lao động và cộng đồng xung quanh, khi thực hiện công việc này mà không có đồ bảo hộ và thường phải tiếp xúc tay trần với axit, hàn chì, bụi kim loại,… Dẫn đến nguy cơ bị nhiễm độc kim loại nặng (chì, thuỷ ngân); tổn thương phổi, da, mắt; ảnh hưởng hệ sinh sản và thần kinh (đặc biệt với trẻ em và phụ nữ).

Bên cạnh đó, những cơ sở xử lý rác thải nguy hại không có hệ thống xử lý nước thải – khí thải theo quy chuẩn môi trường hiện hành và không có giấy cấp phép; không có kiểm soát vật liệu nguy hại; không tuân thủ Luật Bảo vệ môi trường; Luật Chất thải nguy hại,… dẫn đến hậu quả khó lường về lâu dài cho môi trường như ô nhiễm nặng nề, khó khắc phục.

Theo báo cáo của Hiệp hội tái chế chất thải Việt Nam, hiện nay, tỉ lệ xử lý chất thải điện tử còn đang ở mức độ rất thấp, tương đương dưới 10% tổng lượng chất thải phát sinh…

Thông tin thêm:

________________________________________________

TRUNG TÂM ỨNG PHÓ SỰ CỐ MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

Địa chỉ: P203 – A5, Làng Quốc tế Thăng Long, Cầu Giấy, Hà Nội.

Hotline: 1800 6558 – Email: sos@sosmoitruong.com

Facebook: https://www.facebook.com/sosmoitruongvietnam