TỪ NHẬN DIỆN NGUY CƠ ĐẾN HÀNH ĐỘNG THỰC TẾ TRONG BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NGÀNH TRUYỀN TẢI ĐIỆN

Ngày 25/8/2026 tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, khóa đào tạo về công tác quản lý môi trường do Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) tổ chức đã kết thúc sau hai ngày làm việc, với sự tham gia của lãnh đạo, cán bộ quản lý an toàn, môi trường đến từ các đơn vị truyền tải điện trên cả nước.

Nếu ngày đầu tiên tập trung cập nhật hệ thống văn bản pháp luật, hồ sơ và các yêu cầu quản lý môi trường trong hoạt động truyền tải điện, thì ngày thứ hai do Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (SOS) đảm nhiệm được dành cho một vấn đề rất sát với thực tế vận hành các trạm biến áp: Ô nhiễm dầu và nguy cơ sự cố môi trường do dầu.

Lớp học bắt đầu cùng nhiều nguyên nhân tiềm ẩn dễ xảy ra sự cố môi trường

Theo ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm SOS, để quản lý sự cố môi trường hiệu quả, trước hết cần nhìn đúng bản chất của vấn đề: Xác định tác nhân phát sinh từ đâu, lan truyền theo tuyến nào, tới đâu và có thể ảnh hưởng đến đối tượng nào.

Đối với các trạm biến áp, dầu là một trong những tác nhân cần được đặc biệt quan tâm, không chỉ khi xảy ra cháy, nổ hay tràn dầu lớn mà ngay trong quá trình vận hành, lọc, sấy dầu, sửa chữa, bảo dưỡng và khi xuất hiện những tình trạng rò rỉ bất thường…

Từ góc nhìn đó, công tác quản lý được phân biệt thành ba trạng thái: Hoạt động bình thường, tình trạng bất thường, tình trạng sự cố. Mục tiêu quan trọng của quản lý hằng ngày chính là nhận biết và xử lý những dấu hiệu bất thường trước khi chúng phát triển thành sự cố.

Quản lý môi trường vì thế không bắt đầu từ lúc sự cố đã xảy ra. Nó có thể bắt đầu từ một điểm rò rỉ dầu nhỏ, một lượng dầu bổ sung tăng bất thường, một váng dầu xuất hiện sau mưa hay một hố ga, rãnh thoát nước có dấu hiệu khác thường. Nếu được phát hiện và xử lý đúng lúc, những dấu hiệu tưởng như rất nhỏ ấy có thể ngăn một sự cố lớn xảy ra sau đó.

Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam – Phạm Văn Sơn trực tiếp hướng dẫn các học viên thực hành với các trang thiết bị ứng phó chuyên dụng 

Đặc biệt, theo ông Phạm Văn Sơn, trong thực tế cần tính đến những tình huống đa tác nhân. Chẳng hạn, một vụ cháy máy biến áp có thể đồng thời kéo theo dầu tràn, nước và bọt chữa cháy nhiễm dầu, khói và chất thải nhiễm bẩn. Hoặc sự cố có thể xảy ra trong điều kiện mưa lớn, bão, ngập, sạt lở… khiến nguy cơ lan truyền chất ô nhiễm trở nên phức tạp hơn. Những khả năng này cần được nhận diện ngay từ khâu phòng ngừa.

Hơn 300 sự cố thực tế và bài học phía sau những con số 

Từ kinh nghiệm tham gia ứng cứu hơn 300 sự cố môi trường, Trung tâm SOS đã đưa vào khóa đào tạo nhiều tình huống thực tế, qua đó giúp học viên nhìn rõ hơn những gì có thể xảy ra sau một sự cố ô nhiễm dầu.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện xử lý lượng dầu tràn, các chuyên gia phân tích chuỗi tác động có thể kéo theo đối với đất, nguồn nước, hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Toàn cảnh buổi thực hành ngoài hiện trường

Theo ông Phạm Văn Sơn, chính việc nhìn thấy đầy đủ hậu quả của sự cố là cơ sở để thay đổi nhận thức. Khi người trực tiếp vận hành hiểu rằng một dấu hiệu bất thường nhỏ có thể phát triển thành một vấn đề môi trường lớn, việc phòng ngừa mới thực sự trở thành một phần của công việc hằng ngày, thay vì chỉ là yêu cầu trên hồ sơ.

Từ lớp học đến hiện trường: Học để biết, thực hành để sẵn sàng

Điểm nhấn của chương trình là phần thực hành ngoài hiện trường vào buổi chiều. Thay vì chỉ tiếp cận thiết bị thông qua hình ảnh hoặc lý thuyết, các học viên được trực tiếp làm quen với vật tư, thiết bị phục vụ cô lập, thu hồi, lưu chứa và làm sạch chất ô nhiễm.

Một trong những bài toán được đặt ra rất thực tế là: Nếu xảy ra sự cố và một lượng lớn dầu hoặc chất lỏng ô nhiễm được thu hồi, lượng chất thải đó sẽ được lưu chứa ở đâu ngay tại hiện trường? Những giải pháp cơ động, trực quan và có thể triển khai nhanh đã được Trung tâm SOS minh hoa ngay trong phần thực hành, giúp học viên hình dung rõ hơn cách chuyển một yêu cầu ứng phó trên lý thuyết thành hành động cụ thể tại hiện trường.

Các trang thiết bị và giải pháp chuyên dụng của SOS

Các giải pháp, thiết bị và phương thức xử lý được giới thiệu tại chương trình cũng là kết quả của quá trình hơn 26 năm nghiên cứu, cải tiến và kiểm nghiệm qua thực tế sự cố của Trung tâm SOS. Quan điểm được ông Phạm Văn Sơn nhấn mạnh tại khóa đào tạo là: Bảo vệ môi trường muốn thực sự đi vào cuộc sống thì giải pháp không chỉ phải đúng, mà còn phải khả thi, dễ thực hiện và phù hợp với điều kiện của người trực tiếp vận hành.

EVNNPT đánh giá cao tính thực tiễn của chương trình

Không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn, khóa đào tạo còn hướng tới việc giúp các cán bộ quản lý môi trường tại các đơn vị truyền tải điện có thêm cơ sở để rà soát và hoàn thiện cách thức phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm dầu tại đơn vị mình.

Đại diện lãnh đạo Tổng Công ty truyền tải điện quốc gia, Ban lãnh đạo của Công ty Truyền tải điện 3 và giảng viên chụp ảnh kỉ niệm tại Nhà truyền thống

Đại diện lãnh đạo Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) đánh giá cao tính thực tế và khả năng áp dụng của các giải pháp được giới thiệu tại chương trình, đồng thời kỳ vọng những kiến thức, kinh nghiệm được chia sẻ sẽ tiếp tục được triển khai tại các đơn vị truyền tải điện trên khắp cả nước. Đây cũng là giá trị quan trọng của việc đưa nội dung quản lý môi trường ra khỏi phạm vi lý thuyết: Những người trực tiếp quản lý và vận hành phải biết nguy cơ nằm ở đâu, phải làm gì khi phát hiện dấu hiệu bất thường và có khả năng hành động ngay khi sự cố xảy ra.

Đại biểu trong khoá huấn luyện chụp ảnh lưu niệm 

Khóa đào tạo khép lại, nhưng giá trị quan trọng hơn nằm ở việc những kiến thức ấy được chuyển hóa thành các biện pháp phòng ngừa cụ thể tại từng trạm biến áp, từng công việc bảo dưỡng, sửa chữa và từng tình huống bất thường để sự cố được nhận diện và chặn lại từ những dấu hiệu đầu tiên, trước khi nó thực sự trở thành sự cố.